Karma oyun kaldırılmasına yönelik yasa değişikliği önerisi dün Meclis komitesinden geçti. Emekçinin Partisi Bağımsızlık Yolu, davet edildiği bütün komite toplantılarında bu düzenlemenin genel ve eşit oy ilkesini ihlal edeceğinden Anayasaya aykırı olduğu ve seçme ve seçilme hakkı ile eşitlik ilkesini ihlal ettiği yönünde itirazlar koymuş olmasına rağmen Ulusal Birlik Partisi yasanın noktasına, virgülüne dokunmadan yasa önerisini komiteden geçirmiştir.
Karma Oyu Kaldıran Yasa Değişikliği Önerisi Anayasaya Aykırı!
Yasa değişikliği önerisi ile partiye mühür vuran vatandaşın mührünün 50 oy, bağımsız adaya mühür kullanan vatandaşın mührünün 1 oy sayılacağı bir düzenleme öngörmek, Yasama Organının en temelde eşitlik ilkesini ihlal edecek şekilde hareket etmesini beraberinde getirecektir.
İlgili düzenlemenin bu yönüyle Anayasa’nın 68’inci maddesine de açıkça aykırı olduğu kanaatindeyiz. Anayasa’nın 68’inci maddesinin (2)’nci fıkrası her yurttaşın seçilme hakkı olduğunu belirtmekte, (4)’üncü fıkrası ise seçimlerde eşitlik ilkesini emredici bir kural olarak koymaktadır. Ve yine Anayasanın Eşitlik ilkesini düzenleyen 8. Maddesine de mevcut yasa değişikliğinin aykırılığı söz konusudur.
Karma oyun kaldırılması her ne kadar siyasal partilerin lehine bir düzenleme olsa da, anayasal kurumlar olan siyasi partilerin Anayasada düzenlenen temel hak ve özgürlüklerini gözetmesi gerekmektedir. Bu sebeple Emekçinin Partisi mevcut haliyle karma oyun kaldırılmasını öngören yasa değişikliği önerisine karşıdır.
Oyların Yanmasının Sebebi, Çarşaf Oy Pusulasıdır!
Karma oyun kaldırılmasının gerekçelerinden biri olarak sunulan kullanılan karma oyların yanmasının sebebinin karma oy değil, çarşaf oy pusulası olduğunu biliyoruz. Karma oy, uzun yıllardır vatandaşa yasal olarak tanınan ve vatandaşın da nasıl kullanılacağına vakıf olduğu bir oy kullanma biçimiyken tek bölgeli seçim sistemine geçilmesi karma oy kullanımı karmaşık hale getirmiştir. İlgili dönemde Yüksek Seçim Kurulu Başkanı olan Narin Şefik de oyların yanma nedeninin çarşaf oy pusulası olduğunu geçmişte net bir şekilde dile getirmişti. Gelinen noktada, karma oyun kaldırılmasına yanan oyların gerekçe gösterilmesi bu nedenle gerçeği yansıtmamaktadır.
Siyasi Yozlaşmanın Nedeni Rejim Partilerinin Kendisidir!
Karma oyun kaldırılmasına ilişkin ileri sürülen bir diğer gerekçe ise, seçmenin kişilere değil partilere ve ideolojilere göre oy doğrultusunu belirlemesidir. Her şeyden evvel ifade etmek gerekir ki, seçmenin oyunu ideolojilere vermesi ideal olandır. Ancak yasa değişikliği yaparak vatandaşın oy verme davranışını, seçim kültürünü, siyasi alışkanlıklarını değiştirmek mümkün değildir. Kaldı ki, karma oyu parti içi hesaplaşmaların aracı haline getiren de partiye değil kendine oy toplamaya çalışarak seçimi ideolojilerden koparan bireysel ve kariyerist bir mecraya dönüşmesini sağlayan da rejim partileri ve onların adaylarının ta kendisidir. Sorunu yaratan kafa, sorunu çözemez. Karma oy kullanımının yozlaşmasına neden rejim partilerinin samimi olmaması bir yana, bu siyasi yozlaşmayı düzeltmek istiyorlarsa karma oyu değil, kendilerini değiştirmesi gerekiyor. Seçim çalışmaları, propaganda süreçleri, köy, ev, dernek ziyaretleri ile seçmenin oy doğrultusunu feodal ilişkiler üzerinden etkilemek için canhıraş uğraşan rejim partilerinin ideolojilere oy verilmesi için karma oyun kalkmasını savunması komik bile değildir. Karma oyun kaldırılması söz konusu olsa dahi, siyasi yozlaşmanın müsebbibi olan ve aralarında bir ideolojik farklılık bulunmayan rejim partilerinin kendisi yasa değişikliği gerekçesi hilafına faaliyet göstermeye devam edecektir.
Bağımsız adayların seçilememesi konusunda yürütülen sessizlik, bu adayların seçilmek için partilere girmek zorunda kalmasının partilerin işine yaramasından kaynaklanmaktadır. Ancak gözden kaçırılan husus, sırf seçilmek için partilere giren kişilerin, ideolojik erozyon ve yozlaşma yarattığıdır.
Yasa Değişikliği ile Siyasi Yaşam ve Davranışlar Değiştirilemez!
Yasa değişikliği ile siyasi yaşamı, oy verme kültürünü, seçmen davranışlarının değiştirilemeyeceğinin en büyük ve yakın örneği tek bölgeli seçim sistemine geçilmesini öngören yasa değişikliğidir. Bu yasa değişirken de rejim partileri, seçmenin tanıdıkları, feodal ilişkileri üzerinden oy kullanmasını önlemeyi hedeflemişti. Yasa değişeli bunca yıl geçmesine rağmen bu siyasi kültür ve seçmen davranışı değişmemiştir. Seçim kazanmak için ideolojiyi, fikirleri, programları yerine bölgelerinde popüler ve tanınan kişileri ön plana çıkaran ve aday gösteren propagandaları ile rejim partileri siyasetin feodal ilişkiler üzerinden yürümesinin nedenidir. Bu nedenle ilgili yasa değişmesine rağmen siyasi yaşamımızda feodal ilişkilerin egemen olması hususunda bir değişiklik gözlenmemiştir.
2018 yılında oy birliği ile değiştirilen Seçim ve Halkoylaması Yasası oy kullanma işlemini zorlaştırmasına ve kullanılan çok sayıda oyun yanmasına sebep olmasına rağmen rejim partileri bu konuda özeleştiride bulunmamıştır. Şimdiyse ikinci kez yasa değişikliği ile seçim sistemimiz yanlışa sürüklenmekte, iki yanlış bir doğru etmemektedir.
Siyasi Programı Öne Çıkaran Seçim Süreci Yürütmeye Çağrı
Emekçinin Partisi olarak, karma oyu kaldıran yasa değişikliği önerisine mevcut haliyle seçme ve seçilme hakkını ve eşitlik ilkesini ihlal ettiği için karşıyız. Seçmenin kişiler yerine ideolojiye ve programa göre oy vermesi için karma oyun kaldırılmasını savunan rejim partilerini eğitim, sağlık, çalışma yaşamı, ulaşım, iletişim, enerji gibi toplumun temel meselelerinde ne önerdiklerini açıklamaya ve siyasi programı merkeze alan bir seçim çalışması yürütmeye çağırırız!
Bağımsızlık Yolu(a)
Emekçinin Partisi
Cansu N. Nazlı
Genel Sekreter